Təzə pirsinqlə həyat: üzmək, yatmaq, idman, geyim

Təzə pirsinqin sağalma dövründə üzmək, yatmaq, idman və geyimlə bağlı bilməli olduğunuz əsas məqamları izah edən praktiki bələdçi.

Pirsinqiniz hələ ki zinət əşyası deyil, açıq yaradır

Təzə pirsinq içində zinət əşyası olan açıq yaradır. İlk bir neçə həftədən aylara qədər bədəniniz həmin zinət əşyasının ətrafında tədricən sağalmış toxumadan ibarət kanal (fistula) formalaşdırır. Pirsinqlərin əksəriyyəti minimum altı həftəyə ehtiyac duyur, bir çoxu isə tam sağalmaq üçün bir neçə ay və ya daha uzun müddət tələb edir. Kanal tam formalaşana qədər bakteriya, nəm, sürtünmə və ya təzyiq gətirən hər şey sizi geri sala və ya infeksiyaya səbəb ola bilər.

Yaxşı xəbər budur: həyatınızı dayandırmaq məcburiyyətində deyilsiniz. Sadəcə dörd gündəlik məsələdə bir neçə sadə qaydaya əməl etməlisiniz: üzmək, yatmaq, idman və geyim.

Bütün bu müddət ərzində iki qayda keçərlidir:

• Zinət əşyasını hər zaman yerində saxlayın, hətta gecə də, çünki kanal çox tez bağlana bilər.
• Təmizləmə zamanı istisna olmaqla zinət əşyasına toxunmayın, çevirməyin və fırlatmayın. Hər dəfə əvvəlcə əllərinizi yuyun.

Üzmək: yayın ən çətin "xeyr"i

Bu, ən çox nifrət edilən qaydadır, xüsusilə də Xəzərin və hovuzların çağırdığı Azərbaycan yayında. Amma bu qaydaya əməl etmək vacibdir.

İlkin sağalma dövründə pirsinqinizi üzgüçülük hovuzlarından, cakuzilərdən, göllərdən, dənizdən və hətta adi vannalardan uzaq saxlayın. Yaranı suya salmaq onu bakteriyaya, xlora, quma və mikroorqanizmlərə məruz qoyur; bunlar açıq kanala daxil olub qızartı, şişkinlik, infeksiya və sağalmanın ləngiməsi yarada bilər. Rusdilli pirsinq mənbələri bu məsələdə açıqdır: pirsinqdən sonra təxminən bir ay yarım müddətində heç bir su hövzəsində üzmək olmaz, çünki kanal hələ formalaşmayıb və faktiki olaraq açıq yaradır.

Pirsinq tam sağalana qədər gözləyin. Zinət əşyasının ətrafında dəri qapandıqdan sonra dəri təbii qoruyucu qat yaradır və üzmək yenidən təhlükəsiz olur.

Əgər üzmək həqiqətən qaçılmazdırsa:

• Bunun infeksiya riskini artırdığını nəzərə alın; bunu tam təhlükəsiz etməyin yolu yoxdur.
• Pirsinqi suda mümkün qədər qısa müddət saxlayın.
• Sudan çıxan kimi pirsinqi qulluq məhlulunuzla yaxalayın və təmizləyin.
• Sonrakı bir neçə gün ərzində qızartı, şişkinlik və ya axıntı əlamətlərini diqqətlə izləyin.

Cakuzi və isti vannalar ən pis variantlardır: isti, ortaq istifadə olunan, bakteriyaların çoxalması üçün əlverişli mühit. Sağalma müddətində bunlardan tamamilə imtina edin.

Yatmaq: təzyiq nöqtələrini qoruyun

Qulaq və üz pirsinqləri təkcə yatarkən belə asanlıqla zədələnə bilər. Gecə boyu daimi təzyiq qıcıqlanmaya, miqrasiyaya və pirserlərin tez-tez gördüyü uzun müddət keçməyən şişlərə səbəb olur.

• Sağalan qulaq və ya üz pirsinqinin üstündə birbaşa yatmayın. Qarşı tərəfdə yatın, ya da mümkündürsə arxa üstə uzanın.
• U formalı səyahət yastığından istifadə edin: qulağınızın açıq mərkəz hissədə yerləşməsinə imkan verir ki, heç nə təzə pirsinqə təzyiq etməsin. Qulaq sağalarkən sağalma dövründə ən faydalı köməkçilərdən biridir.
• Yataq dəstinizi təmiz saxlayın. Yastıq üzlərini və çarşafları mütəmadi olaraq yuyun və dəyişin; üzünüz və qulağınız saatlarla onlara söykənir, çirkli parça isə bakteriyaların toplanmasına şərait yaradır.
• Gecə bədən pirsinqinə təzyiq etməyəcək və ya ilişməyəcək təmiz, rahat, nəfəs alan geyim geyinin.

İdman və zal: tər, sürtünmə və mikroblar

Sağalan pirsinqlə aktiv qala bilərsiniz, amma üç spesifik riski anlayın.

• Tər: məşq edərkən tər duz, bakteriya, çirk və digər hissəciklər daşıyır; bunlar təzə pirsinqdə toplanaraq sağalmanı ləngidə və infeksiya riskini artıra bilər. İsti, rütubətli şəraitdə, yay aylarında bu xüsusilə aktualdır, daha çox tərləyəcəksiniz, ona görə bu daha vacibdir. Güclü tərlədikdən sonra pirsinqi təmizləyin.
• Sürtünmə və təzyiq: idman büstqalterləri, qayışlar, bel kəmərləri, dəbilqələr və avadanlıq pirsinqə sürtünərək qıcıqlanma, şişkinlik yarada və hətta sağalan toxumanı cıra bilər. İlişmə (snag), yəni zinət əşyasının geyimə, dəbilqəyə və ya avadanlığa ilişməsi, ən kəskin riskdir və toxumanın cırılmasına səbəb ola bilər.
• Mikroblar: zallar insanların tez-tez toxunduğu məkanlardır. Skamyalar, döşəklər və trenajorlar təzə yaraya daxil ola biləcək bakteriya daşıyır, xüsusilə də pirsinqə yuyulmamış əllərlə toxunsanız.

Praktik yanaşma:

• Sağalma müddətində məşq etmək və tərləmək özü problem yaratmır; sadəcə konkret pirsinqinizi silkələyən və ya sıxan hərəkətlərdən qaçının.
• Pirsinqi ortaq zal avadanlıqları və döşəklərdəki bakteriyadan qoruyun; sağalan qulağınızı skamyaya söykəməyin.
• Kontakt idman növlərində bölgəni qoruyun ya da sağalanadək bir müddət təxirə salın. Pirsinqiniz zərbə alarsa və ya ilişərsə, bunu təzə travma kimi qəbul edin və simptomlar 48 saatdan çox davam edərsə pirserinizlə əlaqə saxlayın.
• Əlləriniz təmiz olduqdan sonra məşqdən sonra pirsinqi təmizləyin.

Geyim və saç: sakit bəla mənbələri

Pirsinqlərə gündəlik zərərin əksəriyyəti heç fərqinə varmadığınız şeylərdən qaynaqlanır.

• Geyimi mümkün olduqca pirsinqdən uzaq saxlayın. Həddindən artıq sürtünmə dərini qıcıqlandırır və sağalmanı ləngidir.
• Göbək (navel) pirsinqləri ilə bel kəmərləri ən çox rast gəlinən problemlərdən biridir. Dar cins şalvar, leqqins və bel kəmərləri göbək pirsinqinə daim təzyiq edir və sürtünür. Pirsinqə təzyiq etməyən bol və ya uyğun hündürlükdə geyim seçin, nəfəs alan parçalara üstünlük verin; bu, yay istisində də faydalıdır.
• Uzun saç qulaq pirsinqləri üçün tez-tez problem yaradır. Açıq saç zinət əşyasına dolanıb dartır, həmçinin saç məhsullarını və təbii yağları pirsinqə keçirə bilər. Saçı bağlayın, xüsusilə yatarkən və məşq edərkən.
• Şərflər, başlıqlar, papaqlar, boğazlı sviterlər və sviter ipləri hamısı qulaq və üz pirsinqlərinə ilişə bilər. Bunları yavaş-yavaş və diqqətlə taxıb çıxarın.

Azərbaycan yayı amili

İstilik bu dərsdəki hər riski çoxaldır. Daha çox tərləyirsiniz, beləliklə yara nəm və duzlu qalır. Dəniz və hovuzlar hər yerdədir və cazibədardır. Ona görə də buna uyğun plan qurun:

• Mümkündürsə, təzə pirsinqi sərin aylara və ya çimərlik tətilindən əvvələ planlayın; tətil ərəfəsində deyil.
• Tərlədikdən və ya təsadüfi su sıçramasından sonra təmizləmək üçün steril saline məhlulunu yanınızda gəzdirin.
• Bol, nəfəs alan geyim seçin və saçı bölgədən uzaq saxlayın.
• Xəzər dənizində üzmək eyni qayda burada da keçərlidir: sağalma tamamlanana qədər suya girmək olmaz. Duzlu su steril deyil; tərkibində bakteriya, mikroorqanizmlər və qum vardır ki, bunlar açıq kanala daxil olub infeksiya və digər problemlər yarada bilər. Dəniz kənarında dincəlmək olar, amma pirsinq suya dəyməməlidir.

Narahat olmağa nə vaxt başlamalı

Erkən dövrdə müəyyən qədər şişkinlik, həssaslıq və şəffaf ya da açıq ağımtıl maye normaldır. Xəbərdarlıq əlamətlərini izləyin: artan ağrı, yayılan qızartı, istilik, şişkinlik və ya qalın sarı və ya yaşıl irin. Pirsinqin infeksiyalı olduğunu düşünürsünüzsə, pirserinizlə və ya həkimlə əlaqə saxlayın. İnfeksiya şübhəsi zamanı zinət əşyasını özünüz çıxartmayın; çıxartmaq infeksiyanı dəri altında həbs edə bilər. Zinət əşyasını yerində saxlayın və vaxt itirmədən peşəkar məsləhət alın.